Page 116 - Demo

114Luixhi Pirandelo (Luigi Pirandello), 1867-1936, krijoi nj%u00eb art dramatik dhe nj%u00eb individualitet artistik q%u00eb e rreshtuan n%u00eb radh%u00ebn e dramaturg%u00ebve m%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj modern t%u00eb shekullit XX. Dramat q%u00eb ia rrit%u00ebn fam%u00ebn Pirandelos dhe e ngrit%u00ebn n%u00eb shkall%u00eb bot%u00ebrore ishin veprat e pjekuris%u00eb s%u00eb tij artistike: %u201cGjasht%u00eb personazhe k%u00ebrkojn%u00eb autor%u201d (1921), %u201cT%u00eb vishen t%u00eb zhveshurit%u201d (1922), %u201cHenriku IV%u201d (1922), %u201cSonte do t%u00eb luajm%u00eb pa tekst%u201d (1930). Veprat e Pirandelos trajtonin tema, t%u00eb tilla si: thelbi dhe dukja, iluzioni dhe realiteti, pamund%u00ebsia e komunikimit t%u00eb s%u00eb v%u00ebrtet%u00ebs objektive etj. Veprat e tij dramatike, pra, ishin nj%u00eb ilustrim i bindjeve t%u00eb tij relativiste dhe pesimiste filozofike. Drama %u201cGjasht%u00eb personazhe k%u00ebrkojn%u00eb autor%u201d, tregon sesi n%u00eb sken%u00ebn e nj%u00eb teatri ku nj%u00eb trup%u00eb aktor%u00ebsh jan%u00eb duke b%u00ebr%u00eb prova, shfaqen gjasht%u00eb personazhe q%u00eb k%u00ebrkojn%u00eb nj%u00eb autor, sepse, nj%u00eb autor tjet%u00ebr, pasi i ka krijuar n%u00eb fantazin%u00eb e tij, edhe pse ata mbartin nj%u00eb dram%u00eb shum%u00eb t%u00eb dhimbshme, ka refuzuar t%u2019i fus%u00eb n%u00eb bot%u00ebn e artit. Ndon%u00ebse mungon autori, regjisori vendos q%u00eb trupa ta luaj%u00eb dram%u00ebn n%u00eb sken%u00eb. Rezultati q%u00eb p%u00ebrftohet n%u00eb p%u00ebrpjekje p%u00ebr t%u00eb v%u00ebn%u00eb n%u00eb sken%u00eb dram%u00ebn, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb studim mbi natyr%u00ebn komplekse t%u00eb teatrit n%u00eb raport me jet%u00ebn dhe t%u00eb v%u00ebrtet%u00ebn. N%u00eb 1934, Pirandelo mori %u00e7mimin %u201cNobel%u201d p%u00ebr let%u00ebrsi. N%u00eb kushte t%u00eb tjera ekonomiko-shoq%u00ebrore e politike do t%u00eb zhvillonte veprimtarin%u00eb e vet poeti dhe dramaturgu spanjoll Federiko Garsia Lorka (Federico Garc%u00eda Lorca), 1898-1936. Dramaturgjia e Lork%u00ebs karakterizohej nga nj%u00eb g%u00ebrshetim midis paraqitjes s%u00eb elementeve folkloristike me lirizmin poetik dhe mendimin filozofik. Ai i jepte r%u00ebnd%u00ebsi t%u00eb madhe teatrit. Lork%u00ebs i takon th%u00ebnia e famshme se %u201cai komb q%u00eb nuk zhvillon teatrin e vet, n%u00eb mos ka vdekur, %u00ebsht%u00eb duke vdekur%u201d. Pas vitit 1930, ai shkroi dramat: %u201cDasm%u00eb gjaku%u201d (1933), %u201cJerma%u201d (1934) dhe %u201cSht%u00ebpia e Bernarda Alb%u00ebs%u201d (1935). Duke marr%u00eb familjen si b%u00ebrtham%u00eb t%u00eb veprave t%u00eb tij, ai zhvilloi simbole t%u00eb fuqishme dramatike, q%u00eb lidhen me luft%u00ebn p%u00ebr lirin%u00eb individuale kund%u00ebr tiranis%u00eb. Luixhi PirandeloTEATRI REALIST DHE 14 AI MODERN I SHEKULLIT XX Shekulli XX njihet p%u00ebr zhvillimin e vrullsh%u00ebm teknologjik e shkencor, por edhe si shekulli i dy luft%u00ebrave t%u00eb p%u00ebrgjakshme bot%u00ebrore. N%u00eb k%u00ebt%u00eb koh%u00eb, n%u00eb shum%u00eb vende, teatri u vu n%u00eb sh%u00ebrbim t%u00eb politik%u00ebs dhe u konsiderua si vazhdim i luft%u00ebs me mjete t%u00eb tjera.Edhe n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb eksperimentesh t%u00eb m%u00ebdha n%u00eb fush%u00ebn e teatrit dhe dramaturgjis%u00eb, p%u00ebrs%u00ebri realizmi mbeti rryma mbizot%u00ebruese.